Louis Briffa

FIL-KAMRA TAL-BANJU
Il-Ħsieb tal-Mewt� � Kontx fiha diż-żgħożija,
hix tiżloq minn idejja
biex tegħreq f’dan il-baħar
durella ma’ riġlejja,
ftit naf, o Dulcis Jesu.� �

Hawnhekk ukoll l-imkien
fejn ħsieb jirtab bil-fwar
u ieħor jieħu l-ħajja…

Inħammem hawn ukoll:
imsawwar mis-saliva ta’ l-imgħallem
u t-trab moqżież tax-xagħri
nintradd għabra qaddisa għad…

Mitluf il-ħolm li noħlom
hawn
għal min mgħakkes fix-xogħol
u m’għandux ċans iħares lejn is-sema
biex jgħid għallinqas: “Grazzi”,
lill-Ħallieq.

Hawn noħlom ħolm
għal darba persważiv u innoċenti
sakemm il-ġar
iċaqlaq il-karozza
(miskina bi ngħas bħali)
minn taħt it-tieqa mbexxqa.

Jiżbroffa minn xufftejja l-kliem setgħan…
L-istonku menqgħa mċafċfa
jitfewwaq tal-klamari l-istuffat,
inbid Blue Nun,
kafè b’taqtira maskta.

Nagħlaq għajnejja f’daqqa
u jkun il-lejl għalija.
Ev’oħra l-mewt
tavvanza
minn mogħdijiet il-luttu
mgħajbin
b’uħux l-għaxija.

Dil-mara li sfrondatli l-baħħ ta’ dwari,
l-ħajr ta’ fija,
f’mixegħla safranija
jidhirli li naraha
imlebbta fuq il-weraq tal-ħarifa fl-art neżlin,
b’dirgħajha miftuħin
u d-dawl le jgħaddi minnha -
għalkemm donnha ta’ l-arja
dil-mara f’kenn il-loġoġ tat-tifkira!

Nistħajjel idi f’idha,
li jien in-namrat tagħha…
Imbagħ’d, f’indew id-dwiemes,
nissakkar, j’ibleh, magħha!

Furbana tal-bnedmin
issalpa bija ’l hinn xi darba
għad…
mingħajr ma naf u nifhem
fuq liema xatt, ja kiefra, ser tniżżilni…
mingħajr biljett jew passaport fil-but,
mingħajr bagoll f’idejja.

Dil-mewt f’konfoffa stramba mal-menti tilluppjani.
Sa ġġegħelni nxomm tar-rħieb inċens feddej
u għasel ix-xemgħat
minflok ir-riħa taqsam ta’ sapun
fi fliexken imdaqqsin,
ta’ terer imgħottija bit-tajjâr.

Imġibti naf x’inhi f’mument ta’ estru.
Ma naf fl-uġigħ terribbli
itektek fin ġo rasi
x’inhu nuqqas ta’ wġigħ.
Vultaġġ il-ħsieb
le nista’ niddimmjah
bħal-lampi fuq il-mirja.
’Kk inħoll roll toilet paper
turment bħal dan le nqisu.
U lanqas jekk nittarraf
ma’ slielem il-majjistru ta’ feluka
fuq meded il-madum iddisinjata
ma nlaħħaq l-ogħla nota do ta’ lfiqi.
Dan tiegħi ġenn jeħsini b’ħafna nkejja
f’dil-kamra favorita
fejn l-għodwa tiegħi
- misqja ta’ l-imrar –
għal ftit, donnha, tbellahni.

Fenomenu dal-ħsieb.
Qatt m’hu passat għalija.
Bi xbari ma naħkmux
biex f’leħħa niżbranah
mill-bur tal-fantasija.

Minn taħti jirrifletti l-blu llustrat
u lewni griż il-vini jkanġu mserrpa f’nofs l-irħam.

Inqarmeċ ħsibijieti, nirmixkahom…
u l-mewt tidhirli hekka:
(f’dal-lqugħ ta’ ħġieġ imtappan
b’purtiera ta’ misħun
bejn dak li ma jidhirx, tan-naħa l-oħra,
u bejni –
Atunis ta’ żagħżugħ
li nfalli ta’ kull darba…
għax qatt ma jseħħli nifhem xi trid tgħidli!)
għarusa
trodd minn ġufha l-kriżantemi…
b’faldrappa ta’ messaġġ li trid tgħaddili,
u ma tasalx, jaħasra,
għax kliemha donnu fwar
li rxiex nebbiexi
jsir
kif l-arja jħoss tal-kamra…

Id-doċċa tfaqqa’, tfaqqa’
b’toqbiet jifirdu l-ilma f’elf nixxiegħa
asperġes
nistħajjilha.

Il-bozoz fis-suffett
mirati lejn mirjiet kemxejn imtappna
juruni kemm mhux bogħod
minn dawl l-eternit
id-dwal li jarmu.
� � �
Ix-xugaman inġib minn fuq gradenza
biex mill-misħun
(jew l-għaraq ta’ mewt oħra?)
nixxotta kollni sabar.

Il-vanity niftaħha.
B’thewdini skur nimlieha.
Fl-għeluq ħsiebi jiddakkar
minn żjut il-warda rari
merfugħa b’tant imħabba
bejn l-aluminju kiesaħ
fuq l-ixkaffar bi ħġieġ b’sengħa mmulat.

F’dal-banju kbir u mkennen
bejn il-ħitan tal-qedem
nistrieħ tassew
u kollox jitbissimli.
U xoffa f’xoffa l-mewġ
bi trofftu bajdanija
- fatati leġġendarji –
jgħannquni ġwejda magħhom
u jtajru bżieżaq żgħar
ma’ l-arja ta’ l-irxiexa
sa jidħlu fi mnifsejja.

Mit-tieqa mbexxqa
tal-kamra verdemar
ma’ ħanġret il-paguni
u ż-żraġen dwal newniema
bħas-soltu jassedjawni l-ħsibijiet:
Prerogattiva tiegħi din, Mulej tal-ħniena,
li ndur għall-kwies ta’ żejti
u nidrob lil fuħħarhom?
Li nitfi ħin bla waqt niċċet musbieħi?
Li nkanta l-mewt
met’għadni biss fil-bidu?

Timbotta bieb kulħadd il-mewt
sa tidħol
u toħnoq it-twerżiqa
ta’ dak ma’ dik u l-oħra,
ta’ l-ieħor jitlob waħdu ġo kamartu.

Minn ħsieb il-mewt eħlisni, ja Mulejja.
Mill-granfi tat-turment il-prezz sarrafli.
Għawwiem nistiednek tgħinni.
Inxejjer idi forsi għad tarani
nitħabat u nittanta
nawfraġju fuq ix-xott.
�

�

ID-DAWL JAF IFELLEK, GĦAŻIŻA

Id-dawl jaf ifellek, għażiża,
jekk tieqaf għal ftit tissindika
minn bejn il-persjani sokkjużi
biex tgħarrex fil-lenbi oskur
għall-farka li ddawwal ir-ruħ.

Inħeles, ja ħlejqa notturna…
u fittex fl-arkivji tas-sema
xi jsostni t-titwiba tal-ġuħ.

�

� JAF MITFI L-ĦARS�

Jaf mitfi l-ħars ta’ min fittex fid-dalma
għal par idejn u qalb tħabbat bħal tiegħu.
Jaf ma jiżinx il-moħħ ’mma xorta jagħraf
u jifhem it-tbixkil ta’ min irieġi.
Jaf ma jinżlux mal-mewġ sa l-għawma ’l ġewwa
biex xorta jegħrqu f’art l-indifferenza.
Jaf� dmugħ il-lejl jaħsbuh irxiexa fuqhom
u� jaf ma joħolmux b’nawfraġju ieħor.

Dan qlugħ li ma jifdix l-erwieħ imjassra
t’art oħra li ma tridx taf wisq b’uliedha.
Dan vjaġġ li ma jwassalx il-ferħ u s-sabar
u ’l-moħħ b’raġġ ta’ ħelsien ifalli jolqot.
Din art li ma tiflaħx għall-klandestini
għax ġidha tonfqu fil-murtali mlewna.
Dan lejl qattiel. Aħjar jekk jaslu mejta.
Bla dmugħ jibkuhom xorta wlied il-gżira.

Bla poża fil-ġurnali rħas ta’ l-għada.
F’wiċċ l-ilma minfuħin. Maħruqa. Mqaxxra.
Imtertqa b’xemx daqsiex fuq folla mbellha

b’ritwal li drat u donnu sar jogħġobha.
�

KORRIMENT�

Qalil u tedjanti l-uġigħ
li f’jum jeżawrik,
ifallik
bħad-dubju li jżurek u jmur.

Parkan ma jvinċihx
il-bard
li normali ma jkunx:
f’molla mqammra bil-kif jirrendik.

Li tgħid
x’mar ħażin
u x’ġara miż-żmien
ta’ wildek protett…
li tgħid
tkun darb’oħra
li tħoss moviment
u tqandel bil-ferħa t-tarbija
fl-iżbarra ta’ l-ilma
bla biża’ li titlef
tifdil
ta’ mument
mixgħul
bl-isfa nar…
it-toqla jżidulek
bix-xenqa mistmerra għal min l-għeneb qras.�

Iġġennek il-fasla, maħbuba,
ta’ kif it-twettiq ta’ bejnietna
jaħslilna jintemm
fuq lożor miblula bid-demm:
żigromblu f’idejn it-tabib
tarah ta’ bla tebgħa
mistagħder bil-ħmura
tal-ħlas.

Mill-kjostru ta’ ruħek
tinfesaq il-bikja,
tintrema mit-tieqa fil-beraħ tad-dlam.

�

�

WENZU U DALÍ

Żewġ qtates ħelwin li marti u jien ġbarna mit-triq

Minn tarf ċint l-umdit� tal-bejt fejn ngħammru
għal ħjut il-ġonna ntiru. M’nn id id-dalma
u l-baħħ, b’difrejna barra, f’kemm tgħid: “amen”
innixxfu bla tfixkil l-ibgħad distanza.

B’xibrejna ma nkejlux. Xi darba nfallu
u ninżlu ngħoddu l-fili għal saqajna
ma’ balla rix ta’ għasfur li qagħad jinkina.
Possibbli wkoll jiddemmem imneħirna.
Jixjieħu f’għamża, imsejkna, l-mara u żewġha,
jekk fil-mument kruċjali donna ġbajjar
niċċallsu ma’ l-asfalt u dell kburitna
f’ħarsitna kollha ċiera jiżloqilna.

“Mjaw, mjaw…” X’nittolleraw fit-territorji
tagħna? � urat jillandja fuq petala
sfajra, bla ħjiel ta’ ftit mogħdrija u diqa
ninfduh għal mejjet f’ajru mkedd għal demmu.
Bħal seħer għandna għal firien imqarba
u denb gremxula niggustawh jidgħilna
imdawwar minn serbut bla tarf ta’ nemel.

Għalkemm f’iżolament xorta sovrana
u l-egħżeż tron il-kotba tal-poeta
li f’ħoġru nishru ljielna qisna l-mummji.
Hu jimmarkalna b’dehwa l-inċidenti.
Kemm kwiekeb kbar jixxellfu f’tila mdawla
mal-qamar li, b’rigal, nilqgħuh mingħandu
għax hu jistmana qisna konna wliedu.
B’imħabba u reverenza nersqu qribu,
nintelqu fl-art u f’idu nerħu rasna.
Imbierka l-id ħanina li tmellisna
u ddur u tgħarrax b’ħeffa dwar widnejna.

Għalina t-tenerezza tal-blanzuni
u l-fwieħ u r-rqad fil-loġġa żmeraldina
żmeraldina. Żmeraldi wkoll għajnejna
weqfin fejn inwaqqfuhom b’gost għal dejjem.
La jpetpithomlna l-kerser fitt għal darba,
la l-ħaġa belha tiġri fuq il-mejda.
(“Maws”, isejħulha mbissma biex jinkuna.)
Hekk kif f’kannestru l-għeja tagħmel bina
u tiżgiċċalna x-xemx – wiċċ alla mtabba’
bil-pressjoni – mir-rtuba taħt saqajna,
jitrambel il-menù. Ħutiet mill-ifjen
joffri: Paġell, pixxi san pietru, traċna…
telgħin, neżlin ma’ bżieżaq kuluriti,
meħlusa b’ritmu mgħaġġel mill-koralli
u minn għaddas fuq skrin kompjuter Apple.

Mal-ħoss stunat tal-pompi fuq il-ħoroż
jimlew it-tankijiet u l-għajta mgerfxa
ta’ wiżża m’għors ta’ frieħ iħallu l-vaska,
nitfarfru u kollna fsied ngħollulhom daharna.
Hekk huma jillixxawlna pilna jiżloq,
nadif u jleqq bħall-qamar f’ġenb it-tieqa.

�

UNA GATTA RANDAGIA

�

Abakus taż-żgħożija,
ibd’għodd l-għoxrinijiet…
liż-żienja żibġa, żibġa
deħlin jinfatru b’laħmi kisknijiet!

F’kerrejja ngħix. Fi sqajjaq mingħajr isem.
Għalik li trid tkun taf: jisimni Mojra.

Qisni ġinnasta jien, Louis ta’ qalbi…

B’saqajja miftuħin
falluta nqatta’ l-ħin
niċċaqqam bejn bidè u sink u
banju,
mistura mill-għajnejn wara l-ħasira,
fuq lożor imdennsin
għall-melodija
ta’ molol imsaddin
b’għanqbut jiġġebbed ma’ kull skoss medjokri.

Għax l-għeja ma taħkimx l-iħirsa żienja
f’kamarti bekkamort
bil-qirda tad-dubbien,
bi rwejjaħ u bi tbajja’ ’mprekattivi
ta’ remettar u qrusa,
tifwiq u umdit� .�

Ċertifikat u mhux jissograw kushom
għax ġibda din li ġġiżżhom mid-dekor,
titlifhom f’xehda zokkor u tbahrid
li jnin mas-sebħ jivvampja
l-orizzont.

Avvelenata l-logħba
tal-ġostra kollha xaħam.
Twassalhom sat-tarfnett…
Jirriversjaw bħal ġwejjef
u jissospendu l-lotta ta’ l-infiħ
b’tiżrit ta’ dagħwa wara l-kantuniera
sa jħallsu pimp jittewweb għal ftit aktar.� � �

Tistaqsinix jisħonx
radjottiv
ġismi tal-lastku
għal-laqta tal-pistola
sagrilega tar-rit
jew x’differenza nara
bejn melħ il-mewġ tal-ġżira
u tarf l-ixkuma triegħi
dwar ras il-monolit?

Għax mara jien mhux dell
idur mal-kantunieri tal-kerrejja.
Esperta tat-testikli u l-mazzit.
Pjaċir nisqih
mingħajr ma nisfa mxarrba,
bla nitfa frustrazzjoni.
Evokazzjoni
għas-sess u l-business iswed bil-qdumija
jew jackpot jarda’ l-liri mingħajr telf
għajr ta’ l-unur.
Paljazza jien tar-razza.
Kontraċettiv imgeżwer u fflaxxjat.
Ħalib maqtugħ f’kartuna.�
Investa b’riħa tqila ta’ tabakk
u fwejjaħ il-klijenti.
Tapit imxarrab bl-għaraq u bir-riq
ta’ min jittrapanani.
Pregjera oħra msensla
mill-ħalel solitarji taż-żerniq.�
Bla traċċa ta’ tagħlim
u ġenituri.
Bla wens. Bla dinjit� . Bla skop. Bla demgħa.
Jien Mojra:�
b’valur ta’ ħames liri nopra blow job
jgħollik mas-seba’ sema.

Għammieqa dil-vaġina…
Latrina li ma tafx
u ma tagħrafx
bejn għerq drogat,
qassis jew maġistrat!
Kulmeta jgħaddu fuqi
u nibqa’ bla nitniffes
jonxruni mat-tastiera
b’valanga ta’ ħartiet.
Xagħri u xufftejja jigdmu b’arroganza.
F’dagħdigħa s-santi ngerrem. Forsi s-skiet.

Imperrċa fuq ċaċċis l-Immakulata
tarani ġugarell f’idejn l-irġiel…
U fejn joqorsu l-laħam
u d-demm jaħsel jisponta
b’għajnejha sema diefi ta’ tħannin
mirakoluż il-balzmu li xxappapli
għax taf u tibqa’ tħobb il-midinbin.

Tivvibra l-piena fija.
Bħax-xaft sċentrat tal-Kenwood.
Bħat-tajers tar-Renault li m’hemmx li nibdel.

Xi darba, meta mkabbar tidħol f’dari,
(b’offiża teħodhiex dil-istedina!)
ifli kulma jogħġbok:
twaletta,
gwardarobbi tal-fuljetta…
senduq bir-remiżolji
ta’ żmien il-gaxin,
l-interdetti ħorox…
stalluni ta’ l-avorju jippinnaw
lit-tikk, tokk, tikk tedjanti
jisfidaw
t’arloġġ antik idur fuq il-gradenza
fil-blalen dawl
li troxx il-karozzella
tat-trijonf…

Jekk tidħol tmiss bla trid ir-rożmarina
li jien salvajt mill-aħħar wegħda mtertqa.
Ma’ Panadol is-serħ
għoddostha skonsolata kont il-fjura
u tajtha bewsa tfuħ
biex tibqa’ tgħix imqar sa żżurni int.

Xi darba, meta trid, Louis ta’ qalbi…